Przegląd gaśnic w firmie: jak często, kto może go zrobić i co z protokołem
czytaj więcej
Julia Bąk
Kontakt w sprawie usług
Opisz sprawę i miejscowość. Ustalimy zakres prac oraz informacje potrzebne do wyceny.
Szkolenia prowadzimy pod adresem:Krakowska 45-47
45-018 Opole
Mapa i dojazd ↗
Ktoś w magazynie rozcina dłoń o krawędź blachy. Krew, zamieszanie, ktoś krzyczy „gdzie jest apteczka?”, a ktoś inny pyta „kto tu w ogóle umie opatrzyć ranę?”. Jeśli w Twojej firmie na oba pytania nie ma szybkiej odpowiedzi… to znak, że pierwsza pomoc w zakładzie pracy istnieje u Ciebie tylko na papierze.
Wyjaśniam, co dokładnie każą przepisy: jakie obowiązki ma pracodawca, kogo wyznaczyć do udzielania pierwszej pomocy, jak ich przeszkolić, ile apteczek powiesić i co ma się w nich znaleźć.
Spis treści
Pierwsza pomoc w zakładzie pracy: jakie obowiązki ma pracodawca?
Podstawą jest art. 209¹ § 1 Kodeksu pracy. Pracodawca ma trzy obowiązki:
- zapewnić środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach (ten sam punkt obejmuje też gaszenie pożarów i ewakuację),
- wyznaczyć pracowników do udzielania pierwszej pomocy,
- zapewnić łączność ze służbami z zewnątrz: pomocą w nagłych wypadkach, ratownictwem medycznym i strażą pożarną.
Przepis nie ma progu zatrudnienia. Dotyczy firmy z trzema pracownikami tak samo jak zakładu z trzystoma. Różni się tylko skala: według art. 209¹ § 2 działania dostosowujesz do rodzaju działalności, liczby pracowników i innych osób przebywających na terenie zakładu oraz do zagrożeń, jakie u Ciebie występują.
Gdy dojdzie do wypadku przy pracy, art. 234 § 1 Kodeksu pracy każe pracodawcy zapewnić poszkodowanym pierwszą pomoc. Szczegóły organizacyjne (apteczki, punkty, wykazy) są w § 44 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
| Obowiązek | Przepis |
|---|---|
| Środki do pierwszej pomocy, wyznaczeni pracownicy, łączność ze służbami | art. 209¹ § 1 Kodeksu pracy |
| Informacja dla załogi, kto jest wyznaczony | art. 207¹ Kodeksu pracy |
| Konsultacja wyznaczenia z pracownikami | art. 237¹¹ᵃ § 1 pkt 3 Kodeksu pracy |
| Apteczki, punkty pierwszej pomocy, instrukcja i wykaz | § 44 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP |
Za nieprzestrzeganie przepisów BHP osobie odpowiedzialnej za stan BHP albo kierującej pracownikami grozi grzywna od 2000 zł do 60 000 zł (art. 283 § 1 Kodeksu pracy w obecnym brzmieniu).
Osoby wyznaczone do udzielania pierwszej pomocy w zakładzie pracy
To pracownicy, którzy w razie wypadku ruszają pierwsi: opatrują, układają poszkodowanego, dzwonią po pogotowie. Zwykle wykonują swoją normalną pracę, a pierwsza pomoc to dodatkowe zadanie.
Ilu pracowników trzeba wyznaczyć?
Przepisy nie podają liczby. Art. 209¹ § 3 mówi tylko, że liczba wyznaczonych osób, ich szkolenie i wyposażenie mają uwzględniać rodzaj i poziom zagrożeń. Konkretny wymóg jest w § 44 ust. 3 rozporządzenia: obsługę apteczek i punktów pierwszej pomocy powierzasz wyznaczonym, przeszkolonym pracownikom na każdej zmianie.
Przepis nie mówi, ile osób na zmianę, ale pamiętaj, że wyznaczony pracownik też bierze urlop i choruje. Dlatego dobrze mieć kogoś na zastępstwo.
Czy pracodawca może sam udzielać pierwszej pomocy?
Tylko w jednej sytuacji. Według art. 209¹ § 4 pracodawca może sam wykonywać te zadania, gdy zatrudnia wyłącznie pracowników młodocianych albo niepełnosprawnych.
Nie myl tego z zadaniami służby BHP. Tu przepisy są łagodniejsze: po odpowiednim szkoleniu pracodawca może sam wykonywać zadania służby BHP, jeśli zatrudnia do 10 pracowników albo do 50, gdy jego działalność ma kategorię ryzyka nie wyższą niż trzecia (chodzi o kategorię z ubezpieczenia wypadkowego, art. 237¹¹ § 1). Pierwszej pomocy ta furtka… nie dotyczy. Jeśli zadania służby BHP wolisz oddać na zewnątrz, zobacz obsługę BHP w województwie opolskim.
Czy trzeba to konsultować z pracownikami?
Tak. Art. 237¹¹ᵃ § 1 pkt 3 Kodeksu pracy wymienia wyznaczanie pracowników do udzielania pierwszej pomocy wśród spraw, które pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami.
Co muszą wiedzieć pozostali pracownicy?
Kto jest wyznaczony. Art. 207¹ Kodeksu pracy każe przekazać pracownikom informację o osobach wyznaczonych do pierwszej pomocy, a § 2 tego artykułu mówi, co ma w niej być:
- imię i nazwisko,
- miejsce wykonywania pracy,
- numer telefonu służbowego albo innego środka komunikacji elektronicznej.
Wywieszona lista przy apteczce (o niej niżej) to najprostszy sposób, żeby ta informacja była pod ręką w chwili, gdy jest potrzebna.
Szkolenie z pierwszej pomocy dla pracowników: podstawa prawna
Osoby wyznaczone
Muszą być przeszkolone w udzielaniu pierwszej pomocy (§ 44 ust. 3 rozporządzenia), a zakres szkolenia ma odpowiadać zagrożeniom w Twojej firmie (art. 209¹ § 3 Kodeksu pracy). W tych przepisach nie znajdziesz liczby godzin ani okresu ważności zaświadczenia. Decydujesz Ty, patrząc na swoje zagrożenia.
Inaczej szkolisz ludzi w biurze, a inaczej w zakładzie, gdzie pracuje się z maszynami, chemią albo na wysokości. Szkolenie ma przygotować do wypadków, które realnie mogą się u Ciebie zdarzyć.
Wszyscy pozostali pracownicy
Zasady pierwszej pomocy pojawiają się w zwykłych szkoleniach BHP. Według rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP instruktaż ogólny zapoznaje nowego pracownika m.in. z zasadami udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku (§ 9 ust. 1). Ramowe programy szkoleń okresowych też mają temat o postępowaniu w razie wypadku, w tym o pierwszej pomocy.
No dobra, ale czy to wystarczy dla osoby wyznaczonej? W ramowym programie szkolenia okresowego pierwsza pomoc jest częścią jednego tematu, razem z postępowaniem przy pożarze czy awarii. Dlatego osobom wyznaczonym warto zapewnić osobny kurs, na którym same przećwiczą opatrywanie ran i resuscytację.
Apteczka pierwszej pomocy w zakładzie pracy
Ile apteczek i gdzie je powiesić?
Według § 44 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia apteczki mają być w poszczególnych wydziałach (oddziałach) zakładu pracy. Przepis nie podaje liczby na metry ani na pracowników. Hala, magazyn i biuro na różnych piętrach to jednak mocny argument za więcej niż jedną apteczką.
O liczbie, rozmieszczeniu i wyposażeniu apteczek nie decydujesz sam. Ustalasz je w porozumieniu z lekarzem medycyny pracy, który opiekuje się Twoimi pracownikami, z uwzględnieniem rodzaju i nasilenia zagrożeń (§ 44 ust. 2).
Miejsce, w którym stoi apteczka, ma być oznakowane zgodnie z Polską Normą, a sama apteczka łatwo dostępna (§ 44 ust. 5). Zamknięta w szafie kierownika, który właśnie jest na urlopie… nie spełnia tego warunku.
Wyposażenie apteczki w zakładzie pracy: co mówi rozporządzenie?
Rozporządzenie nie zawiera listy obowiązkowego wyposażenia. Mówi tylko, że wyposażenie ustala się z lekarzem medycyny pracy, pod kątem zagrożeń.
W sklepach spotkasz zestawy z oznaczeniem DIN 13157. To niemiecka norma. Polskie przepisy BHP jej nie wymieniają, więc taki zestaw możesz kupić jako dobry punkt wyjścia, ale ostateczną zawartość i tak uzgadniasz z lekarzem.
Centralny Instytut Ochrony Pracy w materiale o zestawach pierwszej pomocy zwraca uwagę na dwie rzeczy: lepiej mówić o zestawie opatrunkowym niż o apteczce, a leków w takim zestawie być nie powinno. Leki i odtrutki, jeśli są potrzebne, trzymasz w osobnym, oznakowanym zestawie, do którego dostęp jest nadzorowany.
Kiedy potrzebny jest punkt pierwszej pomocy?
Wtedy, gdy w wydziale wykonuje się prace o dużym ryzyku wypadku albo związane z wydzielaniem par, gazów lub pyłów substancji sklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie ze względu na ostre działanie toksyczne (§ 44 ust. 1 pkt 1). Punkt to pomieszczenie albo wyodrębnione miejsce z umywalką z ciepłą i zimną wodą oraz sprzętem do udzielania pierwszej pomocy (definicja w § 2 pkt 14 rozporządzenia).
Co powiesić przy apteczce?
Dwie rzeczy, w widocznym miejscu (§ 44 ust. 4):
- instrukcję o udzielaniu pierwszej pomocy w razie wypadku,
- wykaz pracowników wyznaczonych i przeszkolonych do obsługi apteczki.
Do wykazu dopisz od razu numer alarmowy 112 oraz miejsce pracy i telefon każdej wyznaczonej osoby. Wtedy ta sama kartka pomaga Ci też przekazać pracownikom informację, której wymaga art. 207¹.
Najczęstsze pytania o pierwszą pomoc w zakładzie pracy
Czy w kilkuosobowej firmie też trzeba wyznaczyć osobę do pierwszej pomocy?+
Tak. Art. 209¹ Kodeksu pracy nie ma progu zatrudnienia. Jedyny wyjątek to firma, która zatrudnia wyłącznie pracowników młodocianych albo niepełnosprawnych. Wtedy pracodawca może te zadania wykonywać sam.
Kto ustala wyposażenie apteczki w zakładzie pracy?+
Pracodawca, w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami (§ 44 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Ten sam lekarz pomaga ustalić liczbę i rozmieszczenie apteczek.
Czy w apteczce w pracy mogą być leki przeciwbólowe?+
Centralny Instytut Ochrony Pracy zaleca, żeby w zestawie pierwszej pomocy leków nie było. Jeśli są potrzebne, trzymaj je w osobnym, oznakowanym zestawie, do którego dostęp jest nadzorowany.
Czy zwykłe szkolenie BHP wystarczy osobie wyznaczonej do pierwszej pomocy?+
Przepisy nie określają godzin takiego szkolenia, ale wymagają, żeby osoba wyznaczona była przeszkolona w udzielaniu pierwszej pomocy, a zakres pasował do zagrożeń w firmie. W szkoleniu okresowym BHP pierwsza pomoc to tylko część jednego tematu, więc osobom wyznaczonym lepiej zapewnić osobny kurs z ćwiczeniami.
Od czego zacząć w Twojej firmie?
Pamiętaj: apteczka na ścianie to dopiero początek. Liczy się to, czy na każdej zmianie jest ktoś przeszkolony, czy wszyscy wiedzą, kto to jest, i czy wyposażenie apteczki zostało ustalone z lekarzem medycyny pracy.
Jeśli chcesz przeszkolić osoby wyznaczone w swojej firmie, sprawdź nasz kurs pierwszej pomocy w województwie opolskim. Program ustalamy na podstawie opisu pracy uczestników, a na zajęciach stacjonarnych każdy sam ćwiczy resuscytację na fantomie i obsługę defibrylatora AED. Pomagamy też sprawdzić organizację pierwszej pomocy w firmie i stan apteczek.
Stan prawny: październik 2026. Wpis ma charakter informacyjny. Zakres obowiązków w konkretnej firmie zależy od rodzaju pracy, liczby osób na terenie zakładu i oceny ryzyka zawodowego.
Przeczytaj też: szkolenie okresowe BHP: co ile lat oraz ocena ryzyka zawodowego: kto ją robi i kiedy aktualizować.
Julia Bąk
Kontakt w sprawie usług
Opisz sprawę i miejscowość. Ustalimy zakres prac oraz informacje potrzebne do wyceny.
Szkolenia prowadzimy pod adresem:Krakowska 45-47
45-018 Opole
Mapa i dojazd ↗
